A- A A+
wstecz

W sali patrona naszego Muzeum Obrony Wybrzeża Stowarzyszenia "Przyjaciele Helu" - Zbigniewa Przybyszewskiego, na honorowym miejscu spoczywa jego Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari - depozyt od jego Rodziny.


 
Zbigniew Przybyszewski urodził się  22 września 1907. Jako kapitan marynarki brał udział w 32-dniowej obronie Helu dowodząc najistotniejszym elementem obrony - czterodziałową baterią im. Heliodora Laskowskiego.
Po wojnie wrócił do Polskie z niemieckiego oflagu i ponownie objął służbę w Marynarce Wojennej. Był prawdziwym patriotą, znakomitym oficerem i cenionym człowiekiem.

16 grudnia 1952 roku został z wyroku sądu wojskowego, w majestacie ówczesnego prawa - zamordowany strzałem w tył głowy.

Wyrok ten można nazwać tylko morderstwem... Przybyszewski - jako komandor porucznik  i zastępca szefa Wydziału Marynarki Wojennej Sztabu Generalnego Wojska Polskiego został w 1950 roku niespodziewanie aresztowany przez tzw. "Informacje Wojskową" - czyli stalinowską, wojskową bezpiekę. Po trwających niemal dwa lata nieustannych przesłuchaniach połączonych z torturami został w tajnym procesie (wraz ze swoimi dwoma towarzyszami niewoli - kmdr  Mieszkowskim i kmdr Staniewiczem) skazany na karę śmierci i stracony.

W tym procesie na karę śmierci zostało skazanych pięciu  komandorów - obrońców Helu : Zbigniew Przybyszewski, Jerzy Staniewicz, Stanisław Mieszkowski, Marian Wojcieszek i Robert Kasperski. Na karę dożywocia skazano  kmdr.por. Wacława Krzywca i kmdr.por. Kazimierza Kraszewskiego. Dwum komandorom Marianowi Wojcieszkowi i Robertowi Kasperskiemu zmniejszono wyroki, orzeczone w majestacie stalinowskiego prawa - do dożywocia.
Po śmierci Stalina,  w 1956 roku Naczelny Sąd Wojskowy zrehabilitował straconych stwierdzając ich całkowitą niewinność.

W czasie więziennych przesłuchań Przybyszewski musiał wielokrotnie powtarzać szczegóły ze swego życiorysu, ponadto jego dane personalne były nieustannie spisywane i weryfikowane przez śledczych.
Nigdzie w tych dokumentach nie znajdujemy nawet śladu informacji o tym, że kmdr Zbigniew Przybyszewski został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Przez całe lata o skazanych i o straconych niewinnie - milczano z nakazu oficjalnej cenzury.
Być może dlatego, gdy już zaczęto pisać o tym procesie i o losie samego Przybyszewskiego - pojawiły się informacje że Virtuti Militari nadano mu pośmiertnie. Nawet my powtórzyliśmy taką błędną wersję w wydawanej przez nas Helskiej Blizie nr 20 (229) z 2006 r.
Inne źródła (np. "Przegląd Morski" Nr 1 z 1995 roku) podawały, że VM nadano Przybyszewskiemu rozkazem Kierownictwa Marynarki Wojennej nr 10 z 1.2.1947.

Po wyjaśnieniach otrzymanych dnia 28 X 2009 z kancelarii Prezydenta RP prawda okazała się inna -  Zbigniew Przybyszewski został odznaczony Krzyżem srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 11741 na mocy decyzji władz polskich na Uchodźstwie dnia 30 października 1946 r.
W tym czasie kontakty z tzw. "Zachodem" były zakazane i bardzo ograniczone.

Wydaje się najbardziej prawdopodobne, że sam Przybyszewski nie wiedział o swoim wysokim odznaczeniu, a w czasie jego procesu nie wiedziała o tym także jego rodzina.



Rodzina mogła wystąpić o nadesłanie należnego Przybyszewskiemu odznaczenia dopiero wiele lat po jego rehabilitacji, w 1967 roku.

 

 

 

 

 

 

 

Order Virtuti Militari (Męstwa Wojennego) ustanowił w 1792 roku król Stanisław August Poniatowski, dla uczczenia zwycięstwa nad Rosjanami w bitwie pod Zieleńcami, stoczonej  w obronie Konstytucji 3 Maja, po zdradzieckiej konfederacji targowickiej. Zawiązanie konfederacji targowickiej stało sie pretekstem zbrojnej interwencji Rosji przeciwko Rzeczypospolitej.

 

 

Dewiza tego orderu brzmi:  "Honor i Ojczyzna".

Za te ideały walczył Zbigniew Przybyszewski i za  te ideały stracił życie.

↑ do góry

Muzeum Obrony Wybrzeża

ul.Helska 16
84-150 Hel
biuro Muzeum: mow@helmuzeum.pl

projekt i wykonanie seofuture.pl